Ông Đinh Hồng Kỳ trả lời phỏng vấn trên báo Lao Động xuất bản ngày 13/11/2026
Sau sáp nhập, TPHCM có thêm dư địa phát triển, nhưng cần khơi thông nguồn lực và nâng cao năng lực thực thi để tạo động lực tăng trưởng mới.
Từ cơ chế đặc thù đến yêu cầu giải phóng nguồn lực thực chất
Sau thời gian triển khai Nghị quyết 98 (sau được sửa đổi, bổ sung bằng Nghị quyết 260/2025/QH15), TPHCM đã có những chuyển biến nhất định trong huy động nguồn lực, thu hút đầu tư và tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển.
Tuy nhiên, theo ông Đinh Hồng Kỳ – Chủ tịch Công ty Secoin, Chủ tịch Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TPHCM (SACA), Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Xanh TPHCM (HGBA), Phó Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp TPHCM (HUBA), Phó Chủ tịch Hội Vật liệu Xây dựng Việt Nam (VABM), hiệu quả giữa các nhóm cơ chế vẫn có sự khác biệt.
Theo ông Kỳ, nhóm cơ chế phát huy hiệu quả rõ nhất là phân cấp, phân quyền, giúp Thành phố chủ động quyết định. Ngược lại, các cơ chế cần hệ sinh thái pháp lý đi kèm như tín chỉ carbon, thu hút nhà đầu tư chiến lược, hợp tác công tư trong lĩnh vực mới hay chính sách khoa học công nghệ chấp nhận rủi ro triển khai chậm hơn. Nguyên nhân nằm ở khoảng cách giữa chính sách và thực thi.
Tuy nhiên, ông Kỳ nhấn mạnh, triển khai và tạo tác động là hai thước đo khác nhau. Điểm nghẽn lớn nhất là tình trạng “cơ chế đặc thù chạy trên quy trình phổ thông”. Dù đã được trao quyền quyết định, Thành phố vẫn phải qua nhiều tầng nấc thủ tục, làm giảm lợi thế về tốc độ.
Tín chỉ carbon là ví dụ. Nghị quyết đã mở đường nhưng vẫn thiếu các quy định đồng bộ về đo lường, thẩm định, công nhận và giao dịch – những nội dung một địa phương không thể tự hoàn thiện.
Nghị quyết 260 tiếp tục mở rộng dư địa cho TOD, khu thương mại tự do, nhà đầu tư chiến lược và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm. Nếu giai đoạn đầu là bài kiểm tra khả năng trao quyền, thì giai đoạn tới là bài kiểm tra năng lực sử dụng quyền được trao.
Từ thực tế này, ông Kỳ đề xuất mỗi cơ chế cần có một đầu mối chịu trách nhiệm xuyên suốt; công khai bảng theo dõi tác động qua thời gian xử lý, vốn thực hiện và số dự án đi vào vận hành. Đồng thời thiết lập kênh phối hợp với Trung ương, quy định thời hạn giải quyết các vướng mắc vượt thẩm quyền.
Tuy nhiên, bài toán lớn hơn không chỉ là tháo gỡ thủ tục mà còn phải khơi thông nguồn lực xã hội, đặc biệt là vốn tư nhân, vào các lĩnh vực tạo giá trị gia tăng cao.
Để khơi thông dòng vốn vào đổi mới sáng tạo, ông Kỳ đề xuất bốn hướng.
Thứ nhất, Nhà nước trở thành khách hàng đầu tiên của đổi mới sáng tạo. Thành phố cần công khai đặt hàng, cho phép thử nghiệm có kiểm soát và mua các giải pháp đạt yêu cầu để giải quyết những vấn đề như ngập nước, giao thông, rác thải, năng lượng, y tế.
Chẳng hạn, khuyến khích sử dụng vật liệu tái chế đạt chuẩn trong công trình đầu tư công sẽ tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư công nghệ. Một hợp đồng đầu tiên đôi khi có giá trị hơn nhiều khoản trợ cấp.
Thứ hai, chia sẻ rủi ro thay vì trợ cấp. Nhà nước cần nghiên cứu cơ chế đồng đầu tư với các quỹ đầu tư mạo hiểm, sử dụng vốn công làm vốn mồi theo mô hình Yozma của Israel.
Trong đó, nhà đầu tư chuyên nghiệp quyết định lựa chọn dự án, thay vì Nhà nước chọn người thắng cuộc thay thị trường.
Thứ ba, ưu đãi theo kết quả thay vì đầu vào. Các tiêu chí cần gắn với năng suất, mức giảm tiêu thụ năng lượng, phát thải và khả năng thương mại hóa sản phẩm mới.
Đồng thời, áp dụng cơ chế tín nhiệm tuân thủ để doanh nghiệp chấp hành tốt được xử lý hồ sơ nhanh, giảm kiểm tra trùng lặp. Đây cũng là cách thưởng cho doanh nghiệp bằng thời gian – tài sản quý giá nhất của họ.
Thứ tư, mở cửa các dự án chiến lược cho doanh nghiệp Việt Nam. Các dự án TOD, metro, khu thương mại tự do, công nghệ cao cần tạo cơ hội cho doanh nghiệp trong nước tham gia hoặc liên danh với đối tác quốc tế, gắn với chuyển giao công nghệ và phát triển nhà cung cấp nội địa.
Bởi nếu doanh nghiệp Việt chỉ làm thầu phụ giá rẻ, tăng trưởng có thể tăng nhưng năng lực nội tại chưa chắc được cải thiện.
Theo ông Kỳ, kinh tế tri thức không chỉ là bán dẫn hay AI. Một doanh nghiệp gạch, thép, đồ gỗ cũng thuộc nền kinh tế tri thức nếu biết sử dụng công nghệ, dữ liệu, thiết kế và tiêu chuẩn xanh để nâng giá trị sản phẩm. Thước đo cuối cùng là bao nhiêu phần trong đồng vốn đi vào công nghệ, con người và tri thức.
Tái cấu trúc không gian kinh tế, hình thành hệ sinh thái tăng trưởng mới
Nếu khơi thông thể chế và dòng vốn là điều kiện để giải phóng nguồn lực bên trong nền kinh tế, thì tái cấu trúc không gian phát triển sẽ quyết định cách TPHCM tổ chức, kết nối và khai thác những nguồn lực đó.
Ở góc độ phát triển dài hạn, PGS.TS Đỗ Phú Trần Tình – Viện trưởng Viện Phát triển chính sách, Đại học Quốc gia TPHCM; Trường Đại học Kinh tế – Luật, cho rằng việc sáp nhập không chỉ là mở rộng địa giới hành chính mà quan trọng hơn là cơ hội lịch sử để TPHCM tái cấu trúc không gian kinh tế, phân bổ lại nguồn lực và hình thành những động lực tăng trưởng mới.
Đặc biệt, việc HĐND Thành phố vừa thông qua Quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm, là bước đi quan trọng nhằm định hình mô hình phát triển đô thị đa cực, đa trung tâm, thay thế tư duy phát triển phân tán theo địa giới hành chính trước đây.
Theo đó, khu vực TPHCM trước đây cần phát huy vai trò trung tâm tài chính, thương mại, dịch vụ chất lượng cao và đổi mới sáng tạo. Bình Dương trước đây trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, sản xuất thông minh và công nghiệp hỗ trợ. Trong khi đó, Bà Rịa – Vũng Tàu trước đây phát huy lợi thế cảng biển nước sâu, logistics quốc tế, kinh tế biển và năng lượng.
Điểm đột phá không nằm ở việc phân chia chức năng cho ba khu vực mà là tổ chức lại thành một hệ sinh thái kinh tế tích hợp. Trong đó, tài chính và tri thức thúc đẩy sản xuất, công nghiệp tạo ra sản phẩm giá trị cao, còn logistics kết nối thị trường toàn cầu.
Để hiện thực hóa tầm nhìn 100 năm, Thành phố cần ưu tiên hạ tầng giao thông liên vùng, các hành lang kinh tế chiến lược, phát triển đô thị theo mô hình TOD và cơ chế điều phối thống nhất về quy hoạch, đầu tư, đất đai. Đặc biệt, nguồn lực phải được phân bổ theo hiệu quả kinh tế và khả năng lan tỏa, thay vì chia đều theo địa bàn.
PGS.TS Đỗ Phú Trần Tình nhận định, Nghị quyết 98 đã mở đường cho đổi mới thể chế, Nghị quyết 260 tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn, còn Luật Phát triển đô thị tạo khuôn khổ pháp lý dài hạn hơn để TPHCM chủ động kiến tạo phát triển. Tuy nhiên, thể chế vượt trội chỉ có ý nghĩa khi đi cùng năng lực thực thi vượt trội.
Trước hết, Thành phố cần rà soát, phân định rõ những cơ chế tiếp tục thực hiện theo Nghị quyết 98 và những cơ chế chuyển sang Luật Phát triển đô thị, bảo đảm không chồng chéo, không gián đoạn dự án.
Đồng thời, phải chuyển từ quản lý theo từng sở, ngành sang quản trị theo kết quả, xác định rõ cơ quan đầu mối và trách nhiệm giải quyết đến cùng từng vấn đề.
Về ưu tiên chính sách, ông Tình cho rằng Thành phố cần tập trung vào ba đột phá. Một là, giải phóng nguồn lực đất đai và vốn đầu tư thông qua TOD, khai thác giá trị tăng thêm từ đất và hợp tác công – tư để phát triển hạ tầng chiến lược.
Hai là, phát triển các động lực tăng trưởng mới, nhất là khu thương mại tự do, trung tâm tài chính, công nghiệp công nghệ cao và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Ba là, tạo đột phá trong thương mại hóa tri thức, kết nối đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và quỹ đầu tư; thúc đẩy chuyển giao công nghệ, hình thành doanh nghiệp công nghệ và sản phẩm có giá trị gia tăng cao.
Theo ông Tình, TPHCM không thiếu tiềm năng, nguồn lực và thể chế. Điều cần thiết trong giai đoạn hiện nay là bộ máy đủ năng lực và đội ngũ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám quyết định, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Đồng thời có cơ chế bảo vệ những người năng động, sáng tạo, dám đột phá để biến nguồn lực tiềm năng thành động lực tăng trưởng thực chất, phục vụ mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Link bài viết tại: https://laodong.vn/kinh-doanh/tphcm-truoc-buoc-ngoat-chuyen-doi-mo-hinh-tang-truong-1799237.ldo
